1. Zmiany klimatu

Dzisiejszy Rolnik nie walczy już tylko z „samą pogodą”, ale i z gwałtownymi anomaliami. Coraz dłuższe okresy suszy, przerywane powodziami błyskawicznymi oraz niestabilne zimy zmieniają kalendarz prac polowych. Deficyt wody stał się kluczowym problemem, który wymusza na rolnikach inwestowanie w drogie systemy nawadniania i retencji oraz wyszukiwanie urządzeń poprawiających gospodarowanie wodą czy odmian roślin odpornych na stres wodny.

2. Rosnące koszty produkcji i niestabilność rynkowa

Sektor rolniczy w Polsce znalazł się w zjawisku tzw. „nożyc cenowych”- podczas gdy koszty utrzymują się na rekordowo wysokim poziomie, ceny skupu płodów rolnych w ostatnich latach drastycznie spadły. Głównymi źródłami wyższych kosztów bezpośrednich są wynikające z napięć geopolitycznych wzrost cen nawozów mineralnych, paliw, energii elektrycznej, a także rosnące koszty utrzymania pracowników sezonowych i usług.

3. Presja środowiskowa i regulacje

Na gospodarstwa rolne nakładane są wymogi prawne, które mają na celu ochronę jakości powietrza i wody poprzez zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych oraz eliminację skażenia wód i gleb. Rolników obowiązują regulacje krajowe, jak tzw. Program azotanowy, który wyznacza sztywne terminy stosowania nawozów i limity dawek azotu oraz unijne – Dyrektywa Rady (91/676/EWG) wymuszająca na państwach członkowskich ochronę wód przed spływami rolniczymi.

4. Ograniczony dostęp do środków ochrony roślin

Od kilku lat obserwuje się lawinowe ograniczenia w zakresie środków ochrony roślin dopuszczonych do obrotu – w ciągu ostatniego pięciolecia wycofano ponad 100 substancji czynnych, podczas gdy nie zatwierdzono ani jednej nowej. Sytuacja ta jest podyktowana bezpieczeństwem zdrowia ludzi i ochroną środowiska, ale staje się wyzwaniem dla rolników, jako że znacząco utrudnia im skuteczną walkę z chorobami i szkodnikami.

5. Ekologia i zrównoważony rozwój

Popyt na żywność BIO dynamicznie rośnie. Rolnictwa ekologiczne stanowią już niemal 5% udziału w użytkach rolnych w Polsce. Wymogi surowego procesu certyfikacji dają gwarancję jakości produktów, jednak stawiają rolnika przed wyzwaniem łączenia tych standardów z presją rynku na większą wydajność, wymuszając na nim stosowanie innowacyjnych metod produkcji.

6. Automatyzacja i cyfryzacja

Automatyzacja i cyfryzacja w rolnictwie to połączenie nowoczesnych technologii informatycznych, robotyki i sztucznej inteligencji z produkcją rolną. Są one efektywnym narzędziem do precyzyjnego zarządzania zasobami, optymalizacji kosztów oraz zwiększenia plonów przy jednoczesnej ochronie środowiska. Barierą w powszechnym wdrażaniu tych rozwiązań są wysokie koszty początkowe zakupu sprzętu, co pogłębia dysproporcje pomiędzy dużymi, komercyjnymi gospodarstwami a mniejszymi podmiotami.

7. Wyzwania społeczne

Starzenie się populacji rolników, braki kadrowe czy narastający dystans pomiędzy oczekiwaniami konsumentów w zakresie np. dobrostanu zwierząt czy ograniczenia chemii a realiami wielkotowarowej produkcji żywności to kolejne wyzwania przed jakimi staje współczesne rolnictwo.

Współczesne rolnictwo znajduje się w fazie największej od lat transformacji, której najważniejszym założeniem jest pogodzenie wydajności ekonomicznej z ochroną środowiska naturalnego przy presji zmian klimatycznych, rygorystycznych regulacji prawnych i rosnących kosztów produkcji. Według badaczy odpowiedzią na wyzwania rolnictwa jest rolnictwo zrównoważone, którego narzędziem jest rolnictwo precyzyjne, definiowane jako prowadzenie gospodarstwa rolnego przy wykorzystaniu technik cyfrowych do monitorowania i optymalizacji procesów produkcji rolnej.